Derivatif ialah kontrak kewangan kompleks antara dua pihak atau lebih yang nilainya ditentukan oleh aset pendasar, kumpulan aset, atau penanda aras. Instrumen ini tidak mempunyai nilai intrinsik dengan sendirinya; sebaliknya, nilainya diperoleh sepenuhnya daripada turun naik harga aset yang berkaitan, seperti saham, bon, komoditi, atau mata wang.
Kontrak ini berfungsi dengan membolehkan pelabur mendapat pendedahan kepada pergerakan pasaran tanpa perlu memiliki aset pendasar yang sebenar. Oleh kerana banyak derivatif menggunakan leveraj, pedagang boleh mengawal kedudukan yang besar dengan jumlah modal yang agak kecil. Instrumen ini boleh didagangkan di bursa awam atau melalui perjanjian luar bursa (over-the-counter), dan jenis yang biasa termasuk niaga hadapan (futures), kontrak hadapan (forwards), opsyen, dan swap.
Sebagai contoh, seorang spekulator yang percaya bahawa euro akan meningkat nilainya berbanding dolar mungkin membeli derivatif yang akan meningkat nilainya apabila euro naik. Walaupun ini membolehkan keuntungan berpotensi daripada perubahan harga, ia juga membawa risiko yang ketara. Pelabur perlu berhadapan dengan risiko pihak lawan, ketidaktentuan yang wujud dalam leveraj, dan hakikat bahawa sentimen pasaran boleh menyebabkan harga derivatif turun naik secara bebas daripada aset pendasar.